Frequencies
پەخشی راستەوخۆ
خشتەی بەرنامەکان کاتەکانی بانگ
داخستن
بەرنامە کاتی پەخش دووبارە
هەواڵى سياسى 11:00 + 14:00 + 18:00 + 20:00 + 22:00 كورته‌ی هه‌واڵه‌كان + 23:00
باس و خواس 17:00، جگه‌ له‌رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
دوانگه‌ی خه‌ڵك 17:00 ته‌نها رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
هەواڵی وەرزشی 11:30 + 18:30 + 23:30
ئەمرۆ 10:10 شەو، جگە لە رۆژانی هەینی و شه‌ممه‌ 03:00 نیوەرۆِی رۆژی دواتر
داخستن
كاته‌كانی بانگ به‌پێی شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمی كوردستان

بەم هەشت رێگایە خۆت لە چەوری كۆڵستڕۆڵ بپارێزە


پەیام 

پسپۆڕێکی نەخۆشیەكانی هەناوی و دڵ و شەكرە لە هەرێمی کوردستان باسی جۆرەکانی چەوری دەکات و هەشت رێگا بۆ خۆپاراستن لە چەوری کۆڵسترۆڵ کە چەورییەکی زیانبەخشە پێشنیار دەکات. 

د.هەرێم كریم احمد پسپۆڕی نەخۆشیەكانی هەناوی و دڵ و شەكرە دەڵێت: لەشی مرۆڤ ڕۆژانە پێوستی بە ١٠٠ بۆ ٣٠٠ ملگم لە كۆلیستڕۆل هەیە بۆ دروست كردنی ڤیتامین دی و ترشەڵۆكی زراو و زۆرێك لە زیندەچالاكی خانەكان. 

باس لەوەشدەکات پێوستە پشكنینی چەرویەكانی خوێن لەسەر برسیەتی بكرێت لانی كەم (٩- ١٢ )كاتژمێر كەسەكە هیچی نەخواردبێت جگە لە ئاو .

هاوکات جۆرەكانی چەوری پۆلێن کردووە بۆ ئەم جۆرانە:

* چەوری كۆڵستڕۆڵ پێویستە كەمتر بێت (total cholesterol ) لە ٢٠٠ ملگم\دسلتر.

*چەوری سود بەخشی فرەچڕ (HDL)؛ کە دەبێتە هۆی پاکردنەوەی بۆریەکانی خوێن پێویستە زیاتر بێت لە ٤٠ مگم/دسلتر.

*چەوری زیان بەخشی کەم چڕ (LDL): زەرەدمەندە بۆ بۆریەکانی خوێن ودڵ، پێویستە لە خوار ١٠٠مگم/دسلتر بێت ،بۆ كەسانێك كە نەخۆشی شەكرە و سستبوونی گورچیلەیان هەیە باشترە كەمتر بێت لە ٧٠ ملگم\دسلتر .

چەوری سیانی ( چەوری سەر جگەر ) پێویستە كەمتر لە ١٥٠ ملگم\دسلتر بێت .

لە خۆ پارێزی و ڕێگەچارەیشدا هەشت خاڵ پێشنیار دەکات کە یارمەتیدەری نەهێشتنی ئەو چەورییە زیانبەخشەن لە جەستەدا: 

١- كەمكردنەوەی خواردنی شەكر و شیرینی ڕۆژانە بۆ كەمتر لە ٦ كەوچكە چا (٢٥ گم) لە ئافرەتان و بۆ پیاوان ٩ كەوچكەچا (٣٨ گم).

زیادە خۆری لە شیرینی دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی چەوری كۆڵستڕۆڵی زیانبەخش و لەبەرامبەردا چەوری سودبەخش كەمدەكاتەوە .
لەوانە شەكری سپی ،سۆدا ،نان و پاستاو گیراوە وزە بەخشەكان.

٢- دوور بوون لە خواردنی چەوری جۆری ( trans saturated ) گۆشتی سورەكراوە ، خواردنی لە قتوو نراو، دۆنەت، كەرە وكوكیس، هەروەها چەوری(saturated)وەك گۆشتی سور ، مریشك وباڵندەكانی تر و شیر كە پێویستە كەمتر ٧% وزەی ڕۆژانە لەم سەرچاوانەوە بێت.

كەمتر خواردنی لۆبستەر و پێستی مریشك و زەردێنەی هێلكە كە ڕێژەی كۆڵستڕۆڵیان بەرزە.

٣- چەوری نا تێر ( unsaturated ) بەكاربهێنە وەك ئەڤاكادۆ ، زەیتی زەیتون ، ناوكی كولەكە، گوێز ،عەلی بابا ، سۆیا و كەتان.
هەفتانە ٢ تا ٣ ژەم ماسی بخورێت لە جۆرەكانی سەلەمۆن، تونا و ماكریل.

باشترە لە ٢٥% بۆ ٣٥% وزەی پێویستی ڕۆژانە لەم سەرچاوانەوە بێت كە دەوڵەمەندن بە ئۆمێگا ٣ و چەوری زیانبەخش كەمدەكەنەوە .

٤- زیاتر خواردنی پێكهاتە ڕیشاڵیەكان و میوە و سەوزە بە نموونەی سێو ، بێری ( شیلك و مۆرد ) ،مۆز ، دانەوێڵە ، سپیناخ و قڕنابیت و كاهو و پاقلەمەنیەكان .

٥- خواردنی ئەو ڕووەكانەی كە جۆرێك لە كۆڵستڕۆڵی سودبەخشیان تێدایە وەك ستانۆڵ و ستڕۆڵ .ڕێگە پێدراوە ڕۆژانە ١،٥ بۆ ٢،٤ گم بەكاربهێنرێت بە نموونەی گێزەر، تەماتە، گەنمەشامی، كونجی، بادام

٦- دووركەوتنەوە لە فشار و تەنگژە دەروونیەكان كە دەبێتە هۆی دروست بوونی زیاتری چەوری لە جگەردا و دەردانی هۆرمۆنی كۆرتیزۆن .نەخۆشیەكانی دڵ وابەستەی ڕاستەوخۆی هەیە لەگەڵ ناجێگیری دەروونی .

٧- وەرزش كردن و جوڵانی بەردەوام، پێویستە هەموو كەسێك ڕۆژانە لانی كەم نیو كاتژمێر وەرزشێكی مامناوەند بكات لە ڕاكردنی هێواش و پاسكیل سواری بۆ زیاتر لە ٥ ڕۆژ لە هەفتەیەكدا.

٨- وازهێنان لە جگەرەكێشان لەو كەسانەی گیرۆدەی ئەو گرفتەن، كە دەبێتە هۆی بەرزبووەنەوەی چەوری كۆڵستڕۆڵی زیانبەخش و دابەزینی چەورییە سود بەخشەكان.

913 جار خوێندراوەتەوە
12/01/2019

بابەتی زیاتر